AKRAN ZORBALIĞI

AKRAN ZORBALIĞI

Çocuklar doğdukları andan itibaren sosyal etkileşimin içindedirler. Bu etkileşim ilk olarak aile bireyleriyle başlar sonra akrabalarla ilişkiler genişletilir. Okul döneminin başlamasıyla birlikte ailenin dışına adım atan çocuk, akranlarıyla (arkadaşları) iletişim kurmaya başlar. Böylelikle psikolojik ve sosyal gelişimi sağlayacağı, kendini gerçekleştirebileceği farklı bir ortamı keşfetmiş olur.

Arkadaş edinme ve arkadaşlığı sürdürebilme becerisi, çocuğun yaşamı boyunca gereksinim duyacağı bir sosyal beceridir. Çocuk; arkadaşlık kurma becerileri kazanma sürecinde paylaşma, işbirliği yapma, sorumluluk alma, kendi haklarını koruma, başkalarına saygı duyma ve sırasını bekleme gibi yaşamın gerektirdiği birçok kuralı öğrenir. Yapılan bir araştırmaya göre, çocukluk döneminin gelişimsel görevlerinden birini, yaşıtları ile iyi geçirmek olduğunu tanımlamaktadır. Bu gelişim görevinin tamamlanması, çocuğun sağlıklı kişilik geliştirmesi ve benlik saygısı kazanabilmesi açısından önemlidir. Ancak çocuğun akranları ile olan iletişiminde eşitlik dengesi bozulduğunda bu ilişkinin taraflara sağladığı fayda da ortadan kalkmış olacaktır.

Zorbalık, 6-16 yaş arasında sıklıkla duyduğumuz bir kavramdır. Çocuklar arasında eşitliğin bozulmasıyla yaşanan, güçlü olan tarafın diğer tarafa baskı uygulaması ve korkutmasıdır. Çocuklar arasında kasıtlı olarak karşısındakine zarar vermek için yapılan saldırgan davranışlar zorbalık olarak kabul edilir. Ancak burada unutulmaması gereken önemli bir unsur yaşanılan olumsuz durumun sistematik ve sürekli bir şekilde tekrar etmesidir.

Akran zorbalığını diğer saldırgan tavırlardan ve öğrenci atışmalarından ayıran özelliklere bakıldığında olumsuz davranışın tekrarının olduğu ve bu dengesiz durumu her iki tarafın da kabullendiği görülmektedir. Akran zorbalığının tarafları şiddeti uygulayan, şiddete maruz kalan ve şiddete sessiz kalanlardan oluştuğu için sorunun sanıldığından çok daha büyük olduğu söylenebilir. Bazen aynı durumu kendisinin yaşamasından çekinen öğrencilerin de sessizce yaşananlara seyirci kalmayı tercih ettiği bilinmektedir. Zaman zaman ise söylenen sözlerin bazı öğrencilere komik gelmesi nedeniyle gülerek tepki vermelerinin zorbalık anlamına geldiğini düşünmemektedirler.

— Fiziksel zorbalık; İtme, dürtme, tekmeleme, tükürme, vurma, ısırma, kulak çekme, tekme atma ya da çelme takma vb olarak tanımlanabilir.

— Psikolojik zorbalık; aşağılama, hakaret etme, yok sayma, dışlama, adını çıkarma, korkutma, tehdit etme, dedikodu yapma, dalga geçme ve istenmeyen lakapları kapsamaktadır.

— Siber zorbalık; psikolojik zorbalık kategorisine giren davranışların sanal ortam üzerinden gerçekleştirilmesidir. Bu davranışlar: Öğrenci adına sahte sosyal medya hesabı açma, grupça mesaj atılabilen ortamlarda aşağılayıcı ifadeler yazma, uygunsuz fotoğraf ve bilgi paylaşımı gibi davranışlardır.

Tüm ebeveynlerimize öneriler:

· Çocuklarınızın, özellikle saldırgan davranışlarla istediklerini yerine getirmelerine izin vermeyin. Unutmayın çocuklar sizleri model alarak öğrenirler.

· Çocuklarınıza, sosyal olgunluklarına uygun görevler vererek öz güvenlerinin gelişmesini destekleyin.

· Çocuğunuz veya siz kızgın ve öfkeliyken tartışmamaya özen gösterin, sakinleştikten sonra konuyu birlikte konuşarak değerlendirin.

· Çocuğunuzun seyrettiği TV programları, filmler ve oynadığı bilgisayar oyunları ve ilgileri ile ilgili bilgi sahibi olun. Televizyon, bilgisayar, tablet ve telefon kullanımını sınırlandırın, içeriklerini mutlaka takip edin.

· Seyredilen film veya yaşanılan gerçek olaylar üzerinde mutlaka paylaşımda bulunun, topluma uyan veya uymayan davranışları birlikte değerlendirin, nedenleri üzerine sohbet edin.

· Çocuğunuzu çeşitli sosyal ve sportif alanlara yöneltin, ilgi alanlarını ve hobilerini yapması için fırsat verin.

· Çocuğunuzla nitelikli zaman geçirin.

· Çocuğunuzla sorgulayıcı nitelikte değil, paylaşım amacıyla sohbet edin, çocuğunuzun arkadaşlıklarını (kendisini üzen veya kızdıran) anlamaya çalışın. Sorgulama iletişimi engelleyen en temel unsurdur, sorgulandığını hisseden kişi sizinle paylaşımını azaltacaktır.

· Çocuklar genelde ‘şaka’ tanımı altında bu davranışları görmezden gelir veya uygular. Bunun ‘şaka’ değil bir zorbalık olduğunun fark edilip ifade edilmesi yaşanılan olumsuz durumların önüne geçebilir.

· Çocuğunuzun davranışları ile ilgili olarak sıklıkla biz öğretmenlerden bilgi alın ve eğer herhangi bir alanda sorun belirtilirse bizlerle iş birliği kurmayı ihmal etmeyin.

Kaynakça

Birlesmis Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözlesme, 1989

Yalçın, Alper. Türkiye’de Çocuk Mahpus Olmak, TCPS Kitaplıgı, Istanbul, 2016

Tezcan, Tolga. Liseli Gençler ve Akran Zorbalıgı: Istanbul Örnegi, Genç Hayat Yayınları, Istanbul,

2015